ولایت فقیه امتداد هدایت دینی شیعه است
حجتالاسلام موسی آقایاری در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: یکی از مهمترین مباحث در اندیشه سیاسی شیعه، مسئله ولایت و رهبری جامعه است. از منظر معارف اسلامی، جامعه انسانی برای حفظ نظم، اجرای عدالت و جلوگیری از هرجومرج نیازمند مدیریت و رهبری است.
بیشتر بخوانید
وی با بیان اینکه این اصل نهتنها در تجربه تاریخی بشر، بلکه در متون دینی نیز مورد توجه قرار گرفته است، افزود: در قرآن کریم نیز در بیان اصل اطاعت و سامانیافتگی اجتماعی میفرماید: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنكُمْ.
کارشناس مسائل سیاسی و بینالملل با توضیح اینکه در نگاه شیعه، پس از پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله، هدایت دینی و اجتماعی امت به امامان معصوم علیهمالسلام سپرده شد، تصریح کرد: آنان علاوه بر جایگاه معنوی و علمی، مسئولیت هدایت جامعه و صیانت از دین را نیز بر عهده داشتند. این پیوند میان دین، هدایت و مدیریت جامعه یکی از ارکان مهم اندیشه سیاسی در سنت شیعی به شمار میآید.
وی خاطرنشان کرد: با آغاز دوران غیبت امام دوازدهم حضرت ولی عصر عجلاللهتعالیفرجه، این پرسش اساسی مطرح شد که در نبود دسترسی مستقیم به امام معصوم، مسئولیت اداره امور دینی و اجتماعی جامعه اسلامی چگونه سامان یابد. فقهای شیعه در طول قرنها کوشیدهاند با اتکا به قرآن، سنت و عقل، پاسخی فقهی و عقلانی به این مسئله ارائه دهند.
آقایاری با تأکید بر اینکه در این چارچوب، نظریه ولایت فقیه شکل گرفت، یادآور شد: نظریهای که بر اساس آن، فقیهی که دارای شرایط لازم از جمله دانش عمیق دینی، عدالت، تقوا، تدبیر و آگاهی از مسائل زمان باشد، میتواند مسئولیت هدایت و اداره امور عمومی جامعه اسلامی را بر عهده گیرد.
وی خاطرنشان کرد: این دیدگاه در آثار بسیاری از فقهای شیعه مورد بحث قرار گرفته است. از جمله محقق نراقی در قرن سیزدهم هجری، که در کتاب عوائد الایام به اختیارات فقیه در اداره امور جامعه اشاره میکند.
وی عنوان کرد: در دوران معاصر نیز این بحث با طرحهای تفصیلیتر در حوزه اندیشه سیاسی اسلامی مطرح شد و درباره ابعاد مختلف آن از جمله نسبت دین و حکومت، مسئولیت اجتماعی فقها و سازوکارهای اداره جامعه ، گفتگوهای گستردهای در میان اندیشمندان اسلامی شکل گرفت.
کارشناس مسائل سیاسی و بینالملل افزود: در نگاه نظری، فلسفه طرح چنین دیدگاهی آن است که جامعه دینی برای تحقق ارزشهایی چون عدالت، حفظ استقلال، پاسداری از هویت فرهنگی و صیانت از حقوق مردم، نیازمند نوعی رهبری مبتنی بر دانش دینی و مسئولیت اخلاقی است.
وی با اشاره به اینکه در این چارچوب، شرط اصلی تصدی چنین جایگاهی نه نسب خانوادگی، بلکه برخورداری از صلاحیتهای علمی، اخلاقی و مدیریتی است، اظهار کرد: از منظر جامعهشناختی نیز تجربه تاریخی نشان میدهد که جوامع در مسیر حرکت خود نیازمند الگوهای هدایت فکری و مدیریتی هستند. هر جامعهای بر اساس نظام ارزشی و فرهنگی خود، سازوکاری برای انتخاب یا تعیین رهبران و مدیران عالی شکل میدهد.
آقایاری با تأکید بر اینکه در برخی نظامها این امر بر اساس انتخابات مستقیم عمومی صورت میگیرد، توضیح داد: در برخی دیگر از طریق شوراها یا نهادهای تخصصی، و در برخی نیز ترکیبی از این روشها به کار گرفته میشود.
وی با بیان اینکه برای نسل جوان و نوجوان، شناخت این مباحث بیش از آنکه صرفاً یک موضوع سیاسی باشد، میتواند فرصتی برای آشنایی با یکی از مباحث مهم در فلسفه سیاسی اسلام باشد، تأکید کرد: آشنایی با اینکه چگونه اندیشه دینی تلاش کرده است میان ارزشهای معنوی، مسئولیت اجتماعی و اداره عملی جامعه پیوند برقرار کند.
کارشناس مسائل سیاسی و بینالملل اظهار داشت: آنچه در همه این مباحث اهمیت دارد، توجه به اصول بنیادینی مانند عدالت، مسئولیتپذیری، اخلاق، خدمت به مردم و تلاش برای پیشرفت و تعالی جامعه است. هر نظام فکری یا مدیریتی زمانی میتواند موفق باشد که این ارزشها را در عمل محقق سازد و اعتماد و مشارکت آگاهانه مردم را جلب کند.
وی یادآور شد: شناخت عمیق این مفاهیم، بهویژه برای نسل جوان، میتواند زمینهای برای گفتگوی علمی، مطالعه بیشتر و درک دقیقتر از مباحث مهم در حوزه اندیشه دینی و اجتماعی فراهم آورد؛ گفتگویی که بر پایه عقلانیت، احترام متقابل و جستوجوی حقیقت شکل میگیرد.
آقایاری گفت: بر این اساس، میتوان رهبری در مرحله سوم انقلاب اسلامی را با دستان پربرکت حضرت آیتالله سید مجتبی حسینی امام خامنهای (حفظهالله)، امتداد منطقی سنت دیرپای هدایت دینی در اندیشه شیعی دانست، سنتی که همواره در پی آن بوده است تا میان ارزشهای الهی، مسئولیت اجتماعی و سامان عقلانی زندگی جمعی پیوند برقرار کند.
وی تصریح کرد: تحقق چنین الگویی نیز در گرو مشارکت آگاهانه مردم، اعتماد اجتماعی و پایبندی همگانی به اصول عدالت، اخلاق و خدمت به جامعه خواهد بود.
انتهای خبر/